Smeedijzer verrast mensen in een mes. Smeedijzer is een oud ijzer met weinig koolstof, en zacht staal verving het in de 19e eeuw grotendeels als bouwmateriaal. Waarom gebruik ik het dan nog?
Wat smeedijzer is
Smeedijzer is ijzer met slakinsluitingen. Slak is een glasachtig restant van oud smelten, en in smeedijzer loopt het als draderige vezels door het metaal. De vezels geven het een nerf, een beetje als hout.
De vezels zijn geen gebrek. Na het etsen ziet het oppervlak er ruw uit en vangt het licht op een eigen manier. Hergebruikt smeedijzer draagt ook de geschiedenis mee van wat het eerst was, zoals een oude ketting of een landbouwmachine.
Hoe ik het gebruik
Smeedijzer is te zacht om zelf een snede te houden. Het koolstofgehalte ligt dicht bij nul, dus het hardt niet in betekenisvolle mate. Wat het wel kan, is het lichaam vormen van een mes met bekleding, met een kern van koolstofrijk staal die het snijden doet.
Ik bouw deze messen als san mai. San mai betekent drie lagen: een harde stalen kern tussen twee lagen zachter metaal. Hier zijn de buitenste lagen smeedijzer en is de kern 80CrV2, een koolstofrijk staal met chroom en vanadium. Het smeedijzer beschermt de kern en vangt schokken op. De kern ligt vrij aan de snede en neemt de snede voor zijn rekening.
Van pen tot mes
Het smeedijzer op deze foto's begon als pennen van een landbouwmachine. Ik smeed een pen tot een staaf, smeed de staaf plat en ets een plaat om het patroon te controleren. Etsen is een kort zuurbad dat het metaal ongelijk donker maakt, zodat de vezels als strepen zichtbaar worden. Zo weet ik hoe de bekleding eruit gaat zien voordat ik er een mes omheen bouw.






Het mes
Een mes met smeedijzeren bekleding ziet er anders uit dan al het andere dat ik maak. Het etsen brengt de slakvezels naar boven als strepen in het metaal. Het patroon is minder gestuurd dan bij damast en oogt organischer. Elk stuk hergebruikt ijzer is anders, dus elk mes is anders.
Het mes snijdt ook goed. Smeedijzer is taai en een beetje buigzaam, dus het vangt schokken op voordat de hardere kern ze voelt.


Is het de moeite waard?
Wil je een mes met karakter in het materiaal en met een geschiedenis, dan ja. Hergebruikt ijzer zoeken en voorbereiden kost extra tijd, en de vuurlas tussen twee verschillende metalen ook. De beloning is een mes dat er anders uitziet en anders aanvoelt dan een mes van modern staal.
Ik vind smeedijzer een van de interessantere materialen waarmee ik werk. Lees meer in mijn bericht over smeedijzeren bekleding, of neem contact op als je er een wilt.